Diz Protezi Ameliyatı

Diz Protezi Ameliyatı Nedir?

Diz protezi (total diz artroplastisi – TDA), ileri evre diz kireçlenmesi, romatoid artrit veya eklem hasarı nedeniyle hasar görmüş eklem yüzeylerinin biyouyumlu metalik ve plastik implantlarla değiştirildiği cerrahi bir girişimdir. Yılda dünya genelinde iki milyonun üzerinde gerçekleştirilen bu ameliyat, diz kireçlenmesinin nihai çözüm noktasını temsil eder.

Kimler İçin Uygundur?

• Evre 3–4 diz osteoartriti
• Konservatif tedavilere (fizik tedavi, enjeksiyonlar, ilaçlar) rağmen devam eden ciddi ağrı
• Yürüme mesafesinin 500 metrenin altına düşmesi
• Günlük aktivitelerde, merdiven çıkmada belirgin kısıtlılık
• Gece ağrısı ve uyku bozukluğu
• Diz ekleminde deformite (O-bacak veya X-bacak)

Protez Türleri

Total Diz Protezi (TDP)

Femur, tibia ve patella yüzeyleri değiştirilir. İleri evre yaygın kireçlenmede ve eklem deformitelerinde standart tedavi yaklaşımıdır. %90'ın üzerinde uzun dönem hasta memnuniyeti bildirilmektedir.

Parsiyel (Tek Kompartman) Diz Protezi

Sadece hasar görmüş kompartman (medial, lateral veya patellofemoral) değiştirilir. Küçük kesi, daha az kan kaybı ve daha hızlı iyileşme avantajları sunar. Kemik stoku korunduğundan revizyon ameliyatı daha kolaydır.

• Tek kompartman hasarı olan, bağ bütünlüğü sağlam hastalarda tercih edilir
• Ameliyat süresi ve taburculuk süresi daha kısadır
• Diz hissi ve fonksiyonu total proteze kıyasla daha doğal hissettirabilir

İmplant Bileşenleri

• Femoral Komponent: Kobalt-krom alaşımı; diz fleksiyonu boyunca tibia insert ile temas halindedir.
• Tibia Tabanı (Tibial Tray): Titanyum veya kobalt-krom; çimentolu veya çimentosuz teknikle kemiğe tutturulur.
• Polietilen Insert: Çok yüksek yoğunluklu, çapraz bağlı polietilen; femoral ve tibial komponent arasındaki yüzeydir.
• Patellar Komponent: Opsiyoneldir; polietilenden yapılır, diz kapağının arka yüzeyini kaplar.

Ameliyat Sürecinde Neler Olur?

1. Spinal veya genel anestezi uygulanır
2. Diz ön yüzünde yaklaşık 8–12 cm kesi yapılır
3. Hasar görmüş kıkırdak ve kemik yüzeyleri hassas kesim kılavuzları ile alınır
4. Bileşenler yerleştirilerek eklem deneme redüksiyonu yapılır
5. Ligament dengesi ve diz hareketi test edilir
6. Yara kapatılır; dren ile birlikte hasta iyileşme odasına alınır

Ameliyat ortalama 1–2 saat sürer. Turnike ile ameliyat sahası kansızlaştırılır; modern tekniklerle kan kaybı önemli ölçüde azaltılmıştır.

İyileşme Takvimi

• Ameliyat günü: Yatakta bacak germe egzersizleri başlar, fizyoterapist ziyareti.
• 1–2. gün: Yürüteç ile birkaç adım atılır; merdiven pratikleri başlar.
• 3–5. gün: Genellikle taburculuk; eve dönüş planlaması.
• 2–6. hafta: Günlük fizik tedavi; koltuk değneğine geçiş.
• 6–12. hafta: Koltuk değneksiz yürüyüş; iş ve sosyal hayata dönüş.
• 6. ay: Tam fonksiyonel iyileşme; yüzme ve bisiklet gibi hafif sporlar.
• 1. yıl: Diz güç ve dayanıklılığı zirveye ulaşır.

Protez Ömrü

Modern implantlar 20–25 yıl ve üzeri kullanım ömrüne sahiptir. Uygun aktivite seçimi, kilo kontrolü ve düzenli yıllık kontroller protez ömrünü uzatır. Yüksek darbeli sporlar (koşu, zıplama) protez aşınmasını hızlandırabileceğinden önerilmez; yüzme, bisiklet ve golf gibi düşük darbeli aktiviteler tercih edilebilir.