Kalça Kireçlenmesi (Koksartrit)

Kalça Kireçlenmesi (Koksartrit) Nedir?

Kalça osteoartriti (koksartrit), kalça eklemindeki hiyalin kıkırdağın ilerleyici olarak aşınması ve kaybıyla karakterize kronik dejeneratif bir hastalıktır. Dünya genelinde yaşlı popülasyonun en sık yetersizlik nedenlerinden biridir; kadınlarda erkeklere oranla yaklaşık 1.5 kat daha sık görülür.

Neden Oluşur? Risk Faktörleri

• İleri Yaş: 50 yaş üstünde belirgin şekilde artar.
• Genetik Yatkınlık: Ailede kalça artriti öyküsü riski 2–3 kat artırır.
• Obezite: Artan mekanik yük, kıkırdak hasarını hızlandırır.
• Kalça Displazisi: Asetabulumun yetersiz gelişimi (sığ çukur) erken kireçlenmeye zemin hazırlar.
• Femoral Asetabular İmpingement (FAI): Femur başı veya asetabulum şekil bozukluğu nedeniyle hareketlerde kemik çarpışması; uzun vadede kıkırdak hasarına yol açar.
• Önceki Kalça Yaralanması veya Ameliyatı: Kırıklar, çıkıklar, çocukluk çağı kalça hastalıkları.
• Mesleki Yüklenme: Çiftçilik, inşaat gibi ağır fiziksel işler.

Belirtiler

• Kasık Ağrısı: Tipik kalça eklemi ağrısı kasıkta hissedilir; uyluğa, dize veya kalçanın arkasına yayılabilir.
• Sabah Tutukluğu: Uzun süre hareketsiz kaldıktan sonra ilk adımlarda zorluk; genellikle 30 dakikadan kısa sürer.
• Topallama ve Antaljik Yürüyüş: Ağrıyı azaltmak için etkilenen taraftaki yük süresini kısaltma.
• Hareket Kısıtlılığı: Özellikle iç rotasyon ve fleksiyonda kısıtlılık erken bulgu olabilir.
• Günlük Aktivite Güçlükleri: Çorap giymek, ayakkabı bağlamak, arabaya binip inmek, ayakkabı giymek.
• Uyku Bozukluğu: Gece ağrısı, özellikle etkilenen taraf üzerine yatıldığında.

Tanı

• Klinik Muayene: Hareket açıklığı ölçümü, ağrı provokasyon testleri (FABER, FADIR), yürüyüş analizi.
• Pelvis ve Kalça Grafisi: Eklem aralığı, osteofitler, subkondral skleroz ve kist değerlendirmesi.
• MRI: Kıkırdak hasar derecesi, labrum patolojisi, avasküler nekroz şüphesinde değerli.
• BT: Kemik anatomisini ve implant planlamasını değerlendirmede kullanılır.

Tedavi Seçenekleri

Konservatif (Cerrahi Dışı) Tedavi

• Kilo verme programı
• Aerobik egzersiz (yüzme, bisiklet; yüksek darbeli sporlardan kaçınma)
• Kalça çevresi kas güçlendirme (özellikle gluteus medius)
• NSAID'ler ve ağrı kesiciler
• Eklem içi kortikosteroid veya hiyalüronik asit enjeksiyonu
• Termal tedaviler, TENS ve ultrason
• Baston veya yürüteç

Cerrahi Tedavi

• Kalça Artroskopisi: Labrum tamiri, FAI tedavisi gibi erken dönem patolojilerde minimal invaziv seçenek.
• Osteotomi: Genç hastalarda kalça biyomekaniğini düzelterek protezi geciktirmeye yönelik kemik kesisi.
• Total Kalça Protezi (TKP): İleri evre koksartritte altın standart tedavidir. Modern implantlarla 20–25 yıl ve üzerinde kullanım ömrü beklenir.